RATANATRAY& WORLD & PARAMATHA DHARMA

ពិភពព្រះត្រៃរតនៈ ពិភពបរមត្ថធម៌

LE MONDE &PARAMATHA DHARMA

លោកធម៌ និង បរមត្ថធម៌

ព្រះសាស្ដាសម្ដែងថានៅក្នុងលោកយើងនេះវត្ថុដែលមានពិតប្រាកដ មិនមានអ្វីក្រៅអំពី បញ្ចខន្ធ គឺរូបខន្ឋ (គំនររូបយើង) សញ្ញាខន្ធ(គំនរនៃការចងចាំ) វេទនាខន្ធ(គំនរនៅការដឹងសុខទុក្ខ) សង្ខារក្ខន្ធ(គំនរនៃប្រតិកម្ម) វិញ្ញាណក្ខន្ធ(គំនរនៃវិញ្ញាណសេចក្តីដឹងអារម្មណ៍)ទាំងអស់នេះគេអាចហៅថា ចិត្ត 121 ចេតសិក 52 រូប 28។ ក្រៅពីនេះមិនមានអ្វីដែលពិតប្រាកដ មានតែពាក្យសន្មត់ជាច្រើន ពាក្យសន្មត់សំដៅទៅវត្ថុមានពិត គឺចិត្ត 121 ចេតសិក 52 រូប 28។ពាក្យទាំងអស់នេះយើងមិនដែលឮទេ គឺជាពាក្យដែលព្រះពុទ្ធប្រសិទ្ធនាមនៅពេលដែលត្រាស់ដឹងយូរៗម្ដងមិនដឹងជាប៉ុន្មានផែនដីឬចក្រវាឡកើតរលត់ប៉ុន្មានដងទើបមាន។រូបមិនមែនជារូបត្រឹមតែយើងឃើញនោះទេ។ រូប 28 រូបនេះគឺជារបស់តូចបំផុតនៅក្នុងពិភពចក្រវាឡ និងផែនដី ។ព្រះអង្គប្រទាននាមថា កលាបរូប ដែលតូចជាង ATOME ដែលយើងបានស្គាល់តាមអ្នកស្រាវជ្រាវខាងវិទ្យាសាស្ត្រ មិនខុសអំពីព្រះសាស្តាបានត្រាស់ដឹងនៅច្បាប់ធម្មជាតិគឺជាវិទ្យាសាស្រ្តធម្មជាតិ។កលាប រូបដែលតូចជាងគេនោះគឺជាសំណុំ រូប 8 ឱ្យឈ្មោះថា អវិនិព្ភោគរូប និងលក្ខណៈរូបបួនត្រូវជា12គឺ មហាភូតរូបបួន បឋវី វាយោ តេជោ អបោ (គឺ ភាសាសាមញ្ញ ដី ខ្យល់ ភ្លើង ទឹក)ដែលយើងយល់ច្រឡំ ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ ដែលយើងឃើញហើយធ្លាប់ហៅ។ការពិតរបស់ទាំងនេះមិនអាចមើលឃើញដោយភ្នែកបានឡើយ។មានវិស័យរូប 4 ទៀតគឺពណ៌ទាំងអស់ ក្លិនទាំងអស់ រសជាតិទាំងអស់ ឧជ ទាំងអស់ជាអាហាររបស់ដើមឈឺ និងលក្ខណៈរូបបួនទៀត ត្រូវជា 12 គឺឧច្ចយរូបមួយ ពេលរូបកើតឡើងខណៈដំបូង សន្តតិរូប ១ គឺរូបដែលចម្រើន ជរតារូប១ អនិច្ចតារូប១ ។ការរៀបរាប់ខាងលើនេះតែអាចជឿបានឬទេ។ព្រះអង្គក៏បានប្រាប់ថានៅក្នុងកលាមសូត្រ១០ កុំអាល ជឿបើមិនទាន់យល់ដឹងដោយខ្លួនឯងពិតប្រាកដទោះបីជានរណាក៏ដោយ ខ្លួនព្រះអង្គក៏ដោយ។ យើងសង្កេតឃើញថាពុំមានវត្ថុណាមួយដែលមិនមាន ពណ៌ ក្លិន រសជាតិ គឺជាការពិតព្រោះថារូបដែលយើងមើលឃើញតូចក្តីធំក្តីគឺជាសំណុំរូបទាំង 12 ដែលមិនអាចបែកគ្នាបាននិងអាកាសរូបមួយទៀតដើម្បីឲ្យទៅជឿសំណុំយ៉ាងច្រើនដូច្នេះមិនថារូបណាឬក៏រូបណាឡើយត្រូវតែមានរូប 13។នេះគឺជារូបមន្តដើម បើយល់ថាពិតប្រាកដហើយអ្វីៗទៀតក៏ពិតដូចគ្នា។កលាបរូបកើតរលត់ប្ដូរផ្លាស់លឿនណាស់ ប្រហែលមួយកោដដងក្នុងមួយផ្ទាត់ដៃឬមួយវិនាទី។របស់ធំៗដែលជាសំណុំរូប 13ក៏ត្រូវតែកើតរលត់ដូចគ្នា គ្រាន់តែមើលមិនឃើញតែអាចមើលឃើញ។ដោយបញ្ញាចក្ខុ(ការយល់ដឹងមិនមានសង្ស័យ)។ដូច្នេះនៅគ្រប់កន្លែងទាំងអស់ក្នុងចក្រវាឡត្រូវតែមានរូប 13 កើតរលត់គ្មានកន្លែងណាដែលថាមិនកើតរលត់លើកលែងតែអាកាសពុំមានអ្វីទាំងអស់។កើតរលត់នេះឯងបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាគឺជាថាមពល។បើពុំមានការកើតរលត់អ្វីៗក៏ពុំមានដែរ ។ដោយសារការកើតរលត់នេះឯងទើបមានវិទ្យុ ទូរសព្ទ ទូរទស្សន៍។ល។កាកើតរលត់នេះគឺជាថាមពលមានកម្លាំងខ្លាំង។កើតនិងរលត់ក្នុងការសិក្សាដែលជារូបមន្តដំបូងបំផុត របស់បញ្ញាស៊ុប្បនិមិត្ត។មិនមានអ្វីក្រៅអំពី កើត ហៅថា ១ រលត់ គឺ ០ ភាសាបារាំងហៅថា système binaire។រូបទាំងអស់មាន២៨ នៅរូប 15 ទៀតសម្រាប់ធម្មជាតិ មានវិញ្ញាណ 13 ជារូបសម្រាប់ធម្មជាតិមិនមានវិញ្ញាណ។សាកល្បងមើលតើអាចយល់ទេ? ព្រះសាស្ដាសម្ដែងថាសត្វលោកជាអនត្តាធម៌ បានសេចក្តីថា ការគិតពិចារណាទាំងឡាយដែលយើងយល់ថាជាអ្នកគិត សាកល្បងរកមើលតើមានសត្វបុគ្គលឬទេជាអ្នកគិត? នៅក្នុងខ្លួនយើងទាំងអស់ បេះដូង សួត ពោះវៀនតូច ធំ ឃ្លាន ស្រែកទឹក ឈឺពោះ បត់ជើងតូច បទជើងធំ។ល។ប្រព្រឹត្តទៅដោយស្វ័យប្រវត្តិពុំមានអ្នកបញ្ជា លើកលែងតែដង្ហើម និងការគិតមកអំពីគំនិត។ បង្ហែមចង់ដកឬមិនដកក៏វានៅតែដកខ្លួនឯង។ គិតចង់គិតឬមិនគិតគឺវានៅតែគិតខ្លួនឯង សាកល្បងមើល។មុខជាចម្លើយថាគឺជាធម្មជាតិ។ចំណែកឯការគិតក៏ខុសគ្នាទៀត។ចម្លើយគឺជាធម្មជាតិ។មិនទាន់ច្បាស់នៅតែសង្ស័យ។វត្ថុនៅខាងក្រៅដែលយើងអាចដឹងបាន បើគ្មាន ភ្នែក ត្រចៀក ច្រមុះ អណ្ដាត កាយ ចិត្ត។ចិត្តមិនអាចដឹងអ្វីបើគ្មានរបស់ទាំងប្រាំដែលរៀបរាប់មកនេះ។ចិត្តនេះក៏កើតរលត់មិនខុសអំពី កលាប រូប។ខ្ញុំបាទសូមធ្វើអត្ថាធិប្បាយតាមផ្លូវចិត្ត។អាផ្លូវដទៃទៀតក៏មានលក្ខណៈដូចគ្នា។ដើម្បីឲ្យកើតចក្ខុវិញ្ញាណ ទាល់តែមានរូប ខាងក្រៅ ដោយសង្ខេបប៉ះផ្ទប់ និងចក្ខុបសាទ ជាហេតុនិងបច្ច័យឱ្យមានចក្ខុវិញ្ញាណដឹងល្អឬអាក្រក់មកអំពីកម្មរបស់ខ្លួនល្អឬអាក្រក់ពីអតីត(មិនមានសត្វបុគ្គលបង្កើតវិញ្ញាណមានតែហេតុនិងបច្ច័យ។ភ្នែកជាអ្នកឃើញ ចិត្តរូបល្អឬអាក្រក់ដែលភ្នែកថតរូបនោះបញ្ជូនទៅចិត្ត ចិត្តក៏មានប្រតិកម្មជាអកុសលឬកុសលបច្ចុប្បន្ននេះហើយអកុសលកម្មឬកុសលកម្មដែលជាបច្ច័យឲ្យឃើញវត្ថុល្អឬអាក្រក់នៅពេលអនាគតដោយសារអកុសលចិត្តឬកុសលចិត្តក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង។ដោយសង្ខេបបំផុត។តើអាចឃើញមានសត្វបុគ្គលជាអ្នកឃើញ ជាអ្នកឮ ជាអ្នកធំក្លិន ជាអ្នកដឹងរសជាតិ ជាអ្នកដឹងការប៉ះទង្គិច ជាអ្នកគិតពិចារណា ឬទាំងអស់នេះកើតឡើងមកអំពីហេតុនិងបច្ច័យ។ដូចជាសំឡេងដែលអាចកើតបានដោយសារការប៉ះផ្ទុបរបស់រឹងទាំងពីរ ដូចជាយើងទះដៃឮសំឡេងនោះឯង។

[រូបខាងក្រៅ] ──► ប៉ះផ្ទប់ ──► [ចក្ខុបសាទ (ភ្នែក)] ──► បង្កើតជា ──► [ចក្ខុវិញ្ញាណ (ចិត្តដឹង)]
│
[ផលអនាគត (ឃើញល្អ/អាក្រក់)] ◄─── 产生 (បច្ច័យ) ◄─── [ប្រតិកម្ម កុសល/អកុសល ក្នុងបច្ចុប្បន្ន] ◄┘

[ ថាមពលនៃចក្រវាឡ ] ◄───► [ ដំណើរការនៃបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ] │ │ ┌────┴────┐ ┌────┴────┐ ▼ ▼ ▼ ▼ ការកើត ការរលត់ លេខ ១ លេខ ០ (Arising) (Passing Away) (Binary: 1 and 0)

[ កលាបរូបតូចបំផុត (រូប ១៣) ] │ ├──► អវិនិព្ភោគរូប ៨ (ធាតុមិនអាចបំបែកបាន) │ ├── មហាភូតរូប ៤ (ដី[បឋវី], ទឹក[អាបោ], ភ្លើង[តេជោ], ខ្យល់[វាយោ]) │ └── វិស័យរូប ៤ (ពណ៌, ក្លិន, រសជាតិ, ឧជៈ[អាហារ]) │ ├──► លក្ខណៈរូប ៤ (ឧច្ចយ, សន្តតិ, ជរតា, អនិច្ចតា) │ └──► អាកាសរូប ១ (ចន្លោះរវាងកលាបរូបដើម្បីកុំឲ្យបែកគ្ន

English TranាslationThe Buddha taught that in this world, there is nothing that truly exists outside of the **Five Aggregates (Pañcakkhandha)**: the aggregate of form (*Rūpa* – our physical body), the aggregate of perception (*Saññā* – memory and recognition), the aggregate of feeling (*Vedanā* – the experience of pleasure and pain), the aggregate of mental formations (*Saṅkhāra* – reactions and volitions), and the aggregate of consciousness (*Viññāṇa* – the awareness of sensory objects). All of these can also be categorized as **121 Consciousnesses (Citta), 52 Mental Factors (Cetasika), and 28 Physical Phenomena (Rūpa)**. Beyond these, nothing truly exists; there are only conventional designations. Conventional words merely point to these ultimate realities. These are terms we rarely hear, as they are named by the Buddha upon His enlightenment—an event that occurs only once after countless eons and the dissolution of universes.Matter (*Rūpa*) is not just what we see with our eyes. These 28 types of matter are the smallest components in the universe. The Buddha named them ***Kalāpa* (subatomic material groups)**, which are even smaller than the atoms discovered by scientific researchers. This shows that the Buddha’s enlightenment regarding natural laws aligns perfectly with natural science. The smallest *Kalāpa* is a cluster of 8 material elements called the **Inseparable Matter (*Avinibbhoga-rūpa*)**, which, when combined with the 4 characteristic features (*Lakkhaṇa-rūpa*), totals 12 elements. These include the **Four Great Elements (*Mahābhūta*)**: *Pathavī* (solidity/earth), *Vāyo* (motion/wind), *Tejo* (heat/fire), and *Āpo* (cohesion/water)—which differ from the conventional soil, wind, fire, and water we casually perceive. In reality, these ultimate elements cannot be seen with the naked eye.Additionally, there are 4 sensory/nutritive fields: color, odor, taste, and nutritive essence (*O jā* – plant food), plus the 4 characteristic features (*Lakkhaṇa-rūpa*): *Uccaya* (initial arising), *Santati* (continuity/growth), *Jaratā* (decay), and *Aniccatā* (impermanence).Can this description be believed? In the **Kālāma Sutta**, the Buddha advised us not to believe blindly until we understand it clearly for ourselves, regardless of who says it, even if it is the Buddha Himself. We observe that no physical object lacks color, odor, or taste. Indeed, any matter we see, large or small, is a cluster of these 12 inseparable elements, combined with **Space (*Ākāsa-rūpa*)** to hold them together. Thus, any physical form must consist of at least 13 elements. This is the foundational formula. If you realize this as true, everything else follows.*Kalāpas* arise and pass away extremely fast, about a billion times within a snap of a finger or a second. Large objects, which are aggregates of these 13 elements, must also arise and pass away similarly; though invisible to the naked eye, it can be perceived through the **Eye of Wisdom (*Paññā-cakkhu*)**—unwavering understanding. Therefore, everywhere in the universe, these 13 elements arise and pass away continuously; there is nowhere they do not, except in pure space where nothing exists. This constant arising and passing away clearly indicates **Energy**. Without this process, nothing would exist. It is because of this arising and passing away that we have radio, phones, television, etc.This arising and passing away is a powerful energy. Arising (1) and Passing away (0) serves as the foundational formula for **Artificial Intelligence (AI)**, known in French as the *système binaire* (binary system). Out of the 28 physical phenomena, 15 are specific to animate nature (sentient beings), while 13 belong to inanimate nature.Let’s contemplate this: Can you understand it? The Buddha taught that all beings are **Non-Self (*Anattā*)**. This means that regarding our thoughts, if we try to find the « person » or « individual » doing the thinking, is there one? Inside our body, the heart, lungs, small and large intestines, hunger, thirst, stomach ache, and urination/defecation all function **automatically** without a commander—except for breathing and active thoughts. Whether you want to breathe or not, the body breathes on its own. Whether you want to think or not, thoughts arise on their own. Try it. The answer is simply: *It is nature*. Yet, thoughts vary. The answer remains: *It is nature*. If you are still unclear, doubt remains.External objects can only be known if we have eyes, ears, nose, tongue, body, and mind. The mind cannot know anything without these five senses. The mind itself arises and passes away, just like the *Kalāpa*. Let me explain through the mental process of seeing: To generate eye-consciousness (*Viññāṇa*), there must be an external object striking the eye-sensitivity (*Cakkhu-pasāda*). This serves as the cause and condition for eye-consciousness to perceive it as good or bad, stemming from one’s past wholesome or unwholesome Kamma. (No individual creates consciousness; there are only causes and conditions). The eye sees, and the mind processes the image captured by the eye. The mind then reacts with unwholesome or wholesome intentions in the present. This present Kamma becomes the condition for experiencing good or bad objects in the future.In short, can you find any individual who sees, hears, smells, tastes, touches, or thinks? Or do all these arise purely from **causes and conditions**? Just like a sound that is produced when two solid objects collide—like when we clap our hands and a sound is born.##

2. Version Française (French Translation)Le Bouddha a enseigné que dans ce monde, rien n’existe véritablement en dehors des **Cinq Agrégats (Pañcakkhandha)** : l’agrégat de la forme (*Rūpa* – notre corps physique), l’agrégat de la perception (*Saññā* – la mémoire et la reconnaissance), l’aាgrégat de la sensation (*Vedanā* – l’expérience du plaisir et de la douleur), l’agrégat des formations mentales (*Saṅkhāra* – les réactions et volitions), et l’agrégat de la conscience (*Viññāṇa* – la conscience des objets sensoriels). Tout cela peut également être résumé en **121 États de Conscience (Citta), 52 Facteurs Mentaux (Cetasika) et 28 Phénomènes Physiques (Rūpa)**. Au-delà de cela, rien n’existe réellement ; il n’y a que des désignations conventionnelles. Les mots conventionnels ne font que pointer vers ces réalités ultimes. Ce sont des termes que nous entendons rarement, car ils ont été nommés par le Bouddha lors de son Éveil — un événement qui ne se produit qu’une fois après d’innombrables ères et la dissolution de nombreux univers.La matière (*Rūpa*) n’est pas seulement ce que nous voyons de nos yeux. Ces 28 types de matière sont les plus petits composants de l’univers. Le Bouddha les a nommés ***Kalāpa* (groupes matériels subatomiques)**, qui sont encore plus petits que les atomes découverts par les chercheurs scientifiques. Cela montre que l’Éveil du Bouddha concernant les lois de la nature s’aligne parfaitement avec la science naturelle. Le plus petit *Kalāpa* est un ensemble de 8 éléments matériels appelés **Matière Inséparable (*Avinibbhoga-rūpa*)**, qui, combinés avec les 4 caractéristiques de la matière (*Lakkhaṇa-rūpa*), totalisent 12 éléments. Parmi eux figurent les **Quatre Grands Éléments (*Mahābhūta*)** : *Pathavī* (la solidité/terre), *Vāyo* (le mouvement/vent), *Tejo* (la chaleur/feu) et *Āpo* (la cohésion/eau) — qui diffèrent de la terre, du vent, du feu et de l’eau que nous percevons habituellement. En réalité, ces éléments ultimes ne peuvent pas être vus à l’œil nu.De plus, il y a 4 champs sensoriels/nutritifs : la couleur, l’odeur, la saveur et l’essence nutritive (*O jā* – la nourriture des plantes), ainsi que les 4 caractéristiques (*Lakkhaṇa-rūpa*) : *Uccaya* (l’apparition initiale), *Santati* (la continuité/croissance), *Jaratā* (le vieillissement/déclin) et *Aniccatā* (l’impermanence).Peut-on croire cette description ? Dans le **Kālāma Sutta**, le Bouddha nous a conseillé de ne pas croire aveuglément tant que nous ne l’avons pas compris par nous-mêmes, peu importe qui le dit, même s’il s’agit du Bouddha Lui-même. Nous constatons qu’aucun objet physique ne manque de couleur, d’odeur ou de saveur. En effet, toute matière que nous voyons, grande ou petite, est un ensemble de ces 12 éléments inséparables, combinés avec **l’Espace (*Ākāsa-rūpa*)** pour les maintenir ensemble. Ainsi, toute forme physique doit être composée d’au moins 13 éléments. C’est la formule d’origine. Si vous comprenez cela comme une réalité, tout le reste devient tout aussi vrai.Les *Kalāpas* apparaissent et disparaissent à une vitesse fulgurante, environ un milliard de fois en un claquement de doigts ou une seconde. Les grands objets, qui sont des agrégats de ces 13 éléments, doivent également apparaître et disparaître de la même manière ; bien qu’invisibles à l’œil nu, cela peut être perçu par **l’Œil de la Sagesse (*Paññā-cakkhu*)** — une compréhension sans doute. Par conséquent, partout dans l’univers, ces 13 éléments apparaissent et disparaissent continuellement ; il n’y a aucun endroit où cela ne se produit pas, sauf dans l’espace pur où il n’y a rien. Cette apparition et disparition constante indique clairement une **Énergie**. Sans ce processus, rien n’existerait. C’est grâce à cette dynamique d’apparition et de disparition que nous avons la radio, les téléphones, la télévision, etc.Cette apparition et disparition est une énergie puissante. Apparaître (1) et Disparaître (0) constitue la formule la plus élémentaire de **l’Intelligence Artificielle**, appelée en français le **système binaire**. Sur les 28 phénomènes physiques, 15 sont spécifiques à la nature animée (êtres sensibles), tandis que 13 appartiennent à la nature inanimée.Essayons de contempler cela : pouvez-vous le comprendre ? Le Bouddha a enseigné que tous les êtres sont **Non-Soi (*Anattā*)**. Cela signifie que concernant nos pensées, si nous essayons de chercher l’« individu » ou la « personne » qui pense, y en a-t-il un ? À l’intérieur de notre corps, le cœur, les poumons, les intestins, la faim, la soif, les maux d’estomac et l’élimination fonctionnent de manière **automatique** sans aucun commandant — à l’exception de la respiration et des pensées actives. Que vous vouliez respirer ou non, le corps respire de lui-même. Que vous vouliez penser ou non, les pensées surgissent d’elles-mêmes. Essayez. La réponse est simplement : *C’est la nature*. Pourtant, les pensées varient. La réponse reste : *C’est la nature*. Si ce n’est pas encore clair, le doute persiste.Les objets extérieurs ne peuvent être connus que si nous avons les yeux, les oreilles, le nez, la langue, le corps et l’esprit. L’esprit ne peut rien savoir sans ces cinq sens. Cet esprit lui-même apparaît et disparaît, tout comme le *Kalāpa*. Permettez-moi d’expliquer le processus mental de la vision : pour générer la conscience visuelle (*Viññāṇa*), il faut qu’un objet extérieur entre en contact avec la sensibilité oculaire (*Cakkhu-pasāda*). Cela sert de cause et de condition pour que la conscience visuelle perçoive l’objet comme bon ou mauvais, ce qui découle du Kamma passé (bon ou mauvais) de l’individu. (Aucun individu ne crée la conscience ; il n’y a que des causes et des conditions). L’œil voit, et l’esprit traite l’image capturée par l’œil. L’esprit réagit ensuite avec des intentions négatives ou positives dans le présent. Ce Kamma présent devient la condition pour expérimenter de bons ou de mauvais objets à l’avenir.En bref, pouvez-vous trouver un individu qui voit, entend, sent, goûte, touche ou pense ? Ou bien tout cela découle-t-il uniquement de **causes et de conditions** ? Tout comme un son qui est produit par le choc de deux objets solides — comme lorsque nous frappons dans nos mains et qu’un son se produit.### សង្ខេបការប្រៀបធៀប (Summary Table)| វិទ្យាសាស្ត្រទំនើប (Modern Science) | ព្រះពុទ្ធសាសនា / អភិធម្ម (Abhidhamma) ||—|—|| **Atoms / Subatomic Particles** | **Kalāpa (កលាបរូប)** || **Binary System (1 and 0)** | **Arising (១) & Passing Away (០) (កើត-រលត់)** || **Energy / Forces** | **Four Great Elements (មហាភូតរូប ៤)** || **Automation / Natural Laws** | **Non-Self (អនត្តា) / Causes & Conditions (ហេតុ-បច្ច័យ)** |