អត្ថបទដកស្រង់ពីព្រះត្រៃបិដក

A neon sign displaying a peaceful quote in English and French amid a rainy cyberpunk cityscape.

“Text excerpted from the Tipiṭaka”.សប្បុរសនិងសប្បុរស

អសប្បុរស និងសប្បុរសអត្ថបទដែលអ្នកយកមកនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃ អសប្បុរសសុត្ត្រ (Asappurisa Sutta) និង សប្បុរសសុត្ត្រ (Sappurisa Sutta) នៅក្នុងពTipitaka (អង្គុត្តរនិកាយ)។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធាបានបញ្ជាក់ព្រំខ្ទង់នៃ “អសប្បុរស” (មនុស្សអាក្រក់ ឬមិនល្អ) និង “សប្បុរស” (មនុស្សល្អ ឬឧត្តមជន) ដោយលក្ខណៈប្រកបដោយការពិចារណាខាងចិត្ត វចនា និងកាយកម្ម។ខាងក្រោមនេះជាសង្ខេបន័យសំខាន់ៗនៃអត្ថបទដែលអ្នករៀបរាប់មក៖១. អសប្បុរស — មនុស្សអាក្រក់ព្រះបញ្ញត្តិកំណត់ថា អសប្បុរសមានលក្ខណៈដូចខាងក្រោម៖អសទ្ធម្ម (ធម៌អាក្រក់) — ខ្វះសទ្ធា ខ្វះសេចក្តីខ្មាសបាប និងខ្លាចបាប ដឹងតិច ខ្ជិល ភ្លេចស្មារតី និងខ្វះបញ្ញា។សេពគប់អាក្រក់ — ជិតស្និទ្ធជាមួយអ្នកអាក្រក់ ដូចជាសមណព្រាហ្មណ៍ដែលមិនប្រកបដោយសទ្ធាធម៌។គំនិតអាក្រក់ — គិតបៀតបៀនខ្លួនឯង អ្នកដទៃ ឬទាំងពីរ។ប្រឹក្សាអាក្រក់ — ប្រឹក្សាដើម្បីបៀតបៀនដូចគ្នា។វាចាអាក្រក់ — និយាយកុហក និយាយញុះញង់ និយាយទ្រគោះ និងនិយាយឥតប្រយោជន៍។ការងារអាក្រក់ — សម្លាប់សត្វ លួចទ្រព្យ ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម។ទិដ្ឋិអាក្រក់ — មិនជឿលើផលនៃទាន កម្មល្អអាក្រក់ ឬជីវិតបន្ទាប់មរណៈ។ឲ្យទានអសប្បុរស — ឲ្យទានដោយមិនគោរព មិនបរិសុទ្ធ មិនយល់ពីផល។ព្រះអង្គសរសេរថា មនុស្សបែបនេះ បន្ទាប់មរណៈ មានទិសចេញទៅក្នុងអគតិរបស់អសប្បុរស គឺ “នរក ឬកំណើតតិរច្ឆាន”។២. សប្បុរស — មនុស្សល្អផ្ទុយទៅវិញ សប្បុរសមានលក្ខណៈដូចខាងក្រោម៖សទ្ធម្ម (ធម៌ល្អ) — មានសទ្ធា ខ្មាសបាប ខ្លាចបាប ចេះដឹងច្រើន មានព្យាយាម ស្មារតី និងបញ្ញា។សេពគប់ល្អ — ជិតស្និទ្ធជាមួយសមណព្រាហ្មណ៍ដែលមានសទ្ធា និងបញ្ញា។គំនិតល្អ — មិនគិតបៀតបៀនខ្លួនឯង ឬអ្នកដទៃ។ប្រឹក្សាល្អ — មិនប្រឹក្សាដើម្បីបៀតបៀននរណា។វាចាល្អ — ជៀសវាងពាក្យកុហក ញុះញង់ ទ្រគោះ និងនិយាយឥតប្រយោជន៍។ការងារល្អ — ជៀសវាងសម្លាប់សត្វ លួចទ្រព្យ និងការបាបក្នុងកាម។ទិដ្ឋិល្អ — ជឿលើផលនៃទាន កម្មល្អអាក្រក់ និងជីវិតបន្ទាប់មរណៈ។ឲ្យទានសប្បុរស — ឲ្យទានដោយគោរព បរិសុទ្ធ និងយល់ច្បាស់ពីផល។ព្រះអង្គនិយាយថា សប្បុរសបែបនេះ បន្ទាប់ពីស្លាប់ នឹងទៅកើតក្នុងគតិរបស់សប្បុរស គឺជាទេវតា ឬមនុស្សដ៏ស្តុកស្តម្ភ។៣. បំណងសិក្សាសុត្ត្រនេះបង្ហាញដល់ភិក្ខុសង្ឃថាមនុស្សអាក្រក់មិនអាចស្គាល់អ្នកល្អបានតែអ្នកល្អអាចស្គាល់ទាំងអ្នកល្អ និងអ្នកអាក្រក់។ដូច្នេះ សទ្ធា ស្មារតី បញ្ញា និងសីល គឺជាគន្លងនៃសប្បុរសជនដែលនាំទៅដល់ស្ថានល្អ។ចង់ឲ្យខ្ញុំបកស្រាយផ្នែកណាមួយជាចំណុចលម្អិតជាងនេះទេ? (ឧទាហរណ៍ អត្ថន័យពាក្យ “សប្បុរស” តាមទ្រឹស្តីអភិធម្ម ឬប្រៀបធៀបជាមួយសីលធម៌សម័យបច្ចុប្បន្ន?)

ENGLISH

English TranslationAt that time, the Blessed One looked upon the silent assembly of monks and said:“Monks, can an unworthy person (asappurisa) recognize another unworthy one?”The monks replied, “No, Blessed One.”The Buddha explained, “It is not a proper cause nor condition for an unworthy person to recognize another unworthy one, nor to recognize a worthy one (sappurisa).But a worthy person can recognize both the worthy and the unworthy.”The Buddha then described the qualities of the unworthy person:One without faith, without shame or fear of wrongdoing, lazy, unmindful, ignorant.He befriends unworthy companions, thinks and speaks harmfully, acts unwholesomely, holds wrong views, and gives gifts disrespectfully or without understanding the fruit of giving.Upon death, such a person is reborn in lower realms – in hell or as an animal.The worthy person, on the other hand, possesses righteous qualities:Faith, moral shame, fear of wrongdoing, knowledge, diligence, mindfulness, and wisdom.He associates with noble friends, thinks and speaks without harm, acts uprightly, holds right views, and gives gifts respectfully and with understanding.When his body breaks up after death, he is reborn among the gods or among noble humans.Thus, the Blessed One concluded this discourse, and the monks rejoiced in His words.Traduction françaiseÀ ce moment-là, le Bienheureux regarda l’assemblée silencieuse des moines et dit :« Mônes, un homme indigne (asappurisa) peut-il reconnaître un autre homme indigne ? »Les moines répondirent : « Non, Bienheureux. »Le Bouddha expliqua : « Ce n’est pas une cause ni une condition juste qu’un homme indigne puisse reconnaître un autre ou distinguer un homme vertueux (sappurisa).Mais un homme vertueux peut reconnaître à la fois le vertueux et l’indigne. »Le Bouddha décrivit ensuite les qualités de l’homme indigne :Sans foi, sans pudeur morale ni peur du mal, paresseux, distrait et ignorant.Il fréquente des compagnons indignes, pense et parle de façon nuisible, agit de manière mauvaise, tient des vues erronées et fait des dons sans respect ni compréhension du fruit du don.Après sa mort, il renaît dans les mondes inférieurs – enfer ou existence animale.Le homme vertueux, au contraire, possède des qualités justes :La foi, la honte morale, la peur du mal, le savoir, le zèle, la pleine conscience et la sagesse.Il fréquente des amis nobles, pense et parle sans nuire, agit droitement, soutient des vues justes et offre des dons respectueux et conscients.Quand son corps se dissout à la mort, il renaît parmi les dieux ou parmi des humains nobles.Ainsi, le Bienheureux conclut ce discours, et les moines se réjouirent de ses paroles.

English Commentary and Study ExplanationThis discourse teaches moral discernment — how one distinguishes between the “unworthy person” (asappurisa) and the “worthy person” (sappurisa). The Buddha’s aim is not to create judgment between people, but to guide practitioners in recognizing wholesome and unwholesome qualities within themselves and others.1. The limits of perception among the unworthyThe Buddha begins by revealing that an unworthy person cannot truly perceive another’s worthiness or unworthiness.Why? Because moral blindness clouds discernment. A person lacking virtue lacks the inner clarity needed to see moral truth. Evil recognizes evil only superficially; without purity, perception remains distorted.2. The nature of the unworthy personThe unworthy person is ruled by absence:No faith or confidence in truth.No moral shame or fear of wrongdoing.Little effort, mindfulness, or wisdom.His company, speech, and thought mirror this corruption. Wrong views crown these traits — especially disbelief in moral causality (karma) and rebirth. Such a person gives carelessly, with no respect or mindfulness of the recipient.These inner tendencies shape destiny: his future path leads toward states of suffering (hell, animal realms).3. The nature of the worthy personThe worthy person lives through presence:Firm faith, moral conscience, and fear of evil.Knowledge, diligence, mindfulness, and wisdom.He associates with the noble and good, avoiding harm in thought, word, and deed. He gives with reverence and right understanding.Such conduct leads toward higher destinies — the realms of divine beings or noble humans.4. The spiritual meaningAt a deeper level, the teaching points to moral resonance: purity recognizes purity. Only by cultivating virtue oneself can one perceive the virtue of others.Ethical awareness functions like light; darkness cannot perceive light. Therefore, moral cultivation is both a means of purification and of true vision.5. Practical reflectionIn daily practice, one can use this discourse as a mirror:Are my thoughts and actions motivated by respect, awareness, and compassion?Do I give with mindfulness and sincerity?Through self-examination, one gradually transforms from the pattern of the “asappurisa” toward that of the “sappurisa.”

Two men with contrasting expressions interact on a city sidewalk during daytime.

FRANÇAIS

Commentaire et explication d’étude (français)Ce sutta enseigne la sagesse morale : reconnaître la différence entre l’homme indigne (asappurisa) et l’homme vertueux (sappurisa). Le Bouddha ne parle pas ici de juger autrui, mais de comprendre les qualités intérieures qui conduisent soit à la déchéance, soit à l’élévation spirituelle.1. Les limites de la perception moraleLe Bouddha déclare qu’un homme indigne ne peut discerner ni l’indigne ni le vertueux.Pourquoi ? Parce que son esprit est obscurci. Sans pureté, la vision morale est déformée. L’impur ne peut reconnaître la vertu, tout comme l’œil plongé dans l’obscurité ne distingue pas la lumière.2. L’homme indigneIl se définit par des manques :Absence de foi, de honte morale et de crainte du mal.Ignorance, paresse, distraction.Ses fréquentations, ses pensées et ses paroles sont malfaisantes.Il rejette la loi du karma, nie les fruits des actes bons et mauvais, et donne sans respect ni conscience.Ces habitudes l’entraînent vers les mondes inférieurs : enfer ou renaissances animales.3. L’homme vertueuxLe vertueux, au contraire, cultive la plénitude morale :Foi, honte du mal, crainte du mal.Savoir, diligence, pleine conscience, sagesse.Il choisit des amis nobles, agit sans nuire, parle avec vérité, et donne avec respect.Ainsi dirigé, il renaît dans les mondes supérieurs : parmi les dieux ou les hommes nobles.4. Portée spirituelleCe sutta montre que la vertu reconnaît la vertu.Un esprit pur voit clairement les autres, tandis qu’un esprit impur demeure aveugle à la vérité morale. Cultiver la pureté intérieure, c’est retrouver la vision juste du réel.5. Application pratiqueLe pratiquant peut se demander :Mes pensées et mes actes naissent‑ils du respect et de la conscience juste ?Mon offrande, ma parole et ma conduite sont‑elles empreintes de bonté et de clarté ?Ainsi s’opère la transformation progressive de l’indigne en sage — du « asappurisa » en « sappurisa ».

ENGLISH

FRANCAIS

A luminous lotus flower floats serenely on a tranquil lake beneath a vibrant sunset sky.